Atlasbet girişmeritkingmeritking girişromabetromabet girişrestbetrestbet girişalobetalobet girişmavibetmavibet girişmatbetmatbet girişMillibahis girişjasminbet girişpokerklaspokerklas girişperabetperabet girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişperabet girişpokerklas girişromabet girişrestbet girişalobet girişmatbet girişmatbet girişmavibet girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbetRoyalbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişMeybetMeybet girişBetbigoBetbigo girişPrensbetPrensbet girişKalebetKalebet girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbetRoyalbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişPrensbetPrensbet girişMeybetMeybet girişAtlasbet girişBetbigoBetbigo girişEditörbetEditörbet girişBahiscasinoBahiscasino girişEnjoybetEnjoybet girişRoketbetRoketbet girişBetbigoBetbigo girişKalebetKalebet girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbetRoyalbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişPrensbetPrensbet girişMeybetMeybet girişAtlasbetAtlasbet giriştophillbettophillbet girişroyalbetroyalbet girişnorabahisnorabahis girişgalabetgalabet girişeditörbeteditörbet girişamgbahisamgbahis girişefesbet girişmasgterbettingmasgterbetting girişperabetperabet girişpokerklaspokerklas girişromabetromabet girişrestbetrestbet girişalobetalobet girişmatbetmatbet girişmatbetmatbet girişmavibetmavibet girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişBetbigoBetbigo girişKalebetKalebet girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbetRoyalbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişmeritkingmeritking girişholiganbetholiganbet girişmatbetmatbet girişmavibetmavibet girişmarsbahismarsbahis girişkavbetkavbet girişmeritkingmeritking girişMillibahisMillibahis girişjasminbetjasminbet girişMeybetMeybet girişAtlasbetAtlasbet girişefesbetefesbet girişamgbahisamgbahis girişromabetromabet girişpokerklaspokerklas girişmillibahismillibahis girişbetzulabetzula girişaresbetaresbet girişmasterbettingmasterbetting girişatmbahisatmbahis girişbetplaybetplay girişbetgarbetgar girişbetnisbetnis girişBetbigoBetbigo girişKalebetKalebet girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişmavibetmavibet girişmatbet girişkavbetkavbet girişMeritkingMeritking girişMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Giriş AdresiMeritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Bonus Ve Kampanyalar, Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Mobilden Giriş 2026, Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Canlı Destek Ve İletişimMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarBetbigoBetbigo girişKalebet girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbet girişMeybet girişAtlasbet girişEnbet girişBetzula girişRomabetRomabet girişaresbetaresbet girişamgbahisamgbahis girişatmbahisatmbahis girişbetzulabetzula girişpokerklaspokerklas girişefesbetefesbet girişmillibahismillibahis girişbetplaybetplay girişbetnisbetnis girişbetgarbetgar girişMeritking Giriş: Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Canlı Destek Ve İletişimpokerklaspokerklas girişmillibahismillibahis girişaresbetaresbet girişbetplaybetplay girişhttps://extraordinaryethiopiatours.com/https://extraordinaryethiopiatours.com/ girişMeritking Giriş: Meritking Bonus Ve Kampanyalar, Meritking Güvenilir MiMarsbahis Giriş: Marsbahis Mobilden Giriş 2026, Marsbahis Güvenilir MiMavibet Giriş: Mavibet Canlı Destek Ve İletişimCeltabetCeltabet girişEditörbetEditörbet girişEnjoybetEnjoybet girişRomabetRomabet girişGalabetGalabet girişBahiscasinoBahiscasino girişCasinoroyalCasinoroyal girişBetkolikBetkolik girişNorabahisNorabahis girişHiltonbetHiltonbet girişPadişahbetPadişahbet girişGrandbettingGrandbetting girişBetplayBetplay girişmarsbahismarsbahis girişfestwinpokerklaspokerklas girişmillibahismillibahis girişaresbetaresbet girişbetplaybetplay girişbetgarbetgar girişbetnisbetnis girişefesbetefesbet girişrestbetrestbet girişsonbahissonbahis girişelitcasinoelitcasino girişfestwing girişmarsbahis güncel girişfestwin güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişmavibetmavibet girişmavibet güncel girişMeritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve Kampanyalarmeritkingmeritking girişBetbigoBetbigo girişKalebetKalebet girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbetRoyalbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişMeybetMeybet girişAtlasbetAtlasbet girişMeritkingMeritking girişMarsbahisMarsbahis girişMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor Bahislerimatbetmatbet girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbet girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişmavibetmavibet girişMeritking Giriş: Meritking Mobilden Giriş 2026Marsbahis Giriş: Marsbahis Bonus Ve KampanyalarMavibet Giriş: Mavibet Casino Ve Slot Oyunları, Mavibet Mobilden Giriş 2026

‘आयाम’ पटना के तीसरे वार्षिकोत्सव की रपट

पटना में लेखिकाओं की संस्था ‘आयाम’ का तीसरा वार्षिकोत्सव संपन्न हुआ. उसकी एक बहुत अच्छी रपट भेजी है युवा लेखक सुशील कुमार भारद्वाज ने- मॉडरेटर

==================================

आयाम का तीसरा वार्षिकोत्सव गत दिनों पटना के ए एन कॉलेज के सभागार में साहित्यिक गहमागहमी के बीच सफलतापूर्वक संपन्न हो गया। आयोजन जितना सफल रहा उतना ही बहस तलब भी। जहाँ मंच से ही एक वक्ता ने “आयाम” जैसी संस्थाओं पर खाई-अघाई घर की औरतों की संस्था के आरोप की बात की वहीं दर्शक दीर्घा से सवाल उठने लगे कि महिलाओं के मंच पर एक ही सत्र में दो-दो पुरूष वक्ता क्यों? क्या महिला विद्वान नहीं होतीं है अच्छी समीक्षक नहीं होतीं? और सबसे अहम सवाल की आयाम के सदस्यों को मंच पर कविता पाठ का मौका क्यों नहीं?
आयाम का तीसरा वार्षिकोत्सव चर्चा का विषय शहर और सोशल मीडिया पर इसलिए भी बना क्योंकि पहली बार यह मंच आपसी ईर्ष्या-द्वेष के प्रदर्शन का गवाह भी बना जबकि इससे पहले सिर्फ मंच पर बैठने के लिए पैरोकारी की जाती थी।
आयाम- ‘साहित्य का स्त्री-स्वर’ की परिकल्पना को महिला रचनाकारों को एक स्वतंत्र मंच उपलब्ध कराने के उद्देश्य से भावना शेखर, निवेदिता, सुमन सिंहा, अर्चना, सुनीता सिंह आदि ने उषा किरण खान के नेतृत्व में 2015 ई० में मूर्त रूप दिया। आयाम के बैनर तले अक्सरहां कविता-कहानी आदि की गोष्ठी शहर में आयोजित की जाती है। जहाँ पुरूष साहित्यकार भी आमंत्रित किए जाते हैं लेकिन महज दर्शक या टिप्पणीकार के रूप में। लेकिन इस बार के आयोजन में यह परंपरा कुछ टूटी है।
जब प्रथम सत्र में ही वक्ता के रूप में राकेश बिहारी और वशिष्ठ नारायण त्रिपाठी को प्रस्तुत किया गया तो लोगों ने कहना शुरू कर दिया कि – “महिला समीक्षकों की कमी थी जो दो-दो पुरूष वक्ता को मंच पर एक साथ उतार दिया गया। जबकि उषा किरण खान महज अध्यक्ष के रूप में मंच पर थी।
जबकि आयाम के दूसरे वार्षिकोत्सव 2017 मेंं भी मंच संचालिका ने स्पष्ट रूप से कहा था – “अब महिलाएं बोलेंगीं और पुरूष सुनेंगें। अब तक पुरूषों ने साहित्य को अपने नजर से प्रस्तुत किया और महिलाओं को हीन साबित करने की कोशिश की। समय आ गया है कि अब स्त्री साहित्यकार के दृष्टिकोण को समझना जाय।”
उद्घाटन समारोह के बाद आयाम की संस्मरणिका और मंगला रानी की कविता-संग्रह का लोकार्पण किया गया। और प्रथम सत्र की शुरूआत करते हुए समीक्षक राकेश बिहारी ने “नई सदी में स्त्री लेखन: संदर्भ बिहार” पर एक सारगर्भित वक्तव्य दिया। जिसमें उन्होंने फिलवक्त की रचना धर्मिता पर अपनी बेबाक टिप्पणी करते हुए समकालीन कहानी की सभी प्रवृत्तियों को वर्गीकृत करते हुए कथाकारों की उनकी कहानियों के साथ चर्चा की। लेकिन जब उन्होंने अपने वक्तव्य में मुजफ्फरपुर की महज तीन कथाकार कविता, पंखुरी सिन्हा का नाम लिया तो सुनने वालों को उनके वक्तव्य में पूर्वाग्रह और पक्षपात की बू आने लगी।
भगवती प्रसाद द्विवेदी के प्रतिस्थापन में आमंत्रित वशिष्ठ नारायण त्रिपाठी ने दूसरे वक्ता के रूप में कविता पर अपनी बात रखी लेकिन वे कालिदास के बाद भावना शेखर और निवेदिता आदि समकालीन कवयित्री तक ही सीमित रह गए।
दूसरे सत्र “बाढ़, बारिश और प्रेम” विषय पर केंद्रित कहानियों का विश्लेषण प्रस्तुत किया अपने वक्तव्य में, प्रथम वक्ता चंद्रकला त्रिपाठी ने। और जब दूसरे वक्ता के रूप में गीताश्री मंच पर आमंत्रित हुईं तो अपने ही तेवर में पूरे सभागार में बाढ़, बारिश और प्रेम की बरसा कर दी। अपेक्षित आक्रोश मेंं गीताश्री ने सबसे पहला सवाल दागा कि – “मैं किस हैसियत से इस मंच पर आमंत्रित हूँ?- एक पत्रकार? एक कथाकार या मुजफ्फरपुर की बेटी के रूप में?”
गीताश्री ने प्रथम सत्र के प्रथम समीक्षक वक्ता की ओर निशाना साधते हुए कहा कि ” समीक्षक महोदय किसी कारण विशेष से साहित्य जगत की कुछ जानकारियों से अनभिज्ञ हैं। मुजफ्फरपुर से ही रश्मि भारद्वाज जैसी कवयित्री हैं जो कथा की ओर बढ़ रहीं हैं। लेकिन पुरूष समीक्षक महिलाओं के प्रति पहले जैसे अन्याय करते थे वैसा ही अन्याय अभी-अभी दिख गया।”
अपनी बात को आगे बढ़ाते हुए गीताश्री ने हृषिकेश सुलभ, प्रियदर्शन आदि पुरूष कथाकार की रचनाओं का जिक्र भी महिला रचनाकारों के साथ-साथ किया।
सत्र की अध्यक्षता कर रहे प्रोफेसर तरूण कुमार ने अपने व्यंग्यात्मक अंदाज में कहा कि “हमलोग कमवक्त हो गए हैं।” गंभीरता के साथ तरूण कुमार ने कहा कि “साहित्यकार को कभी-कभी खुद की नजर से देखने के सिवाय दूसरों की नजर से भी देखे जाने की जरूरत है।”
तीसरे सत्र में चित्रा देसाई को सविता सिंह नेपाली ने नेपाली गीत सम्मान 2018 से सम्मानित किया। और सत्र की समाप्ति मृदुला प्रधान, चित्रा देसाई, और अनीता सिंह की कविताओं के साथ हुआ।

संपर्क- sushilkumarbhardwaj8@gmail.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

1 mins
WordPress Center Ankara Escort: Beypazarı Escort, Pursaklar Escort, Etimesgut Escort İstanbul Escort: Esenyurt Escort, Bahçelievler Escort, Maltepe Escort Bursa Escort: Gürsu Escort, Keles Escort, İznik Escort What are the best budget smartphones available in 2025? Reason Why Everyone Love Travel Doubts About Lifestyle You Should Clarify Glitch Heading for Elementor Countdowner – Countdown Timer for Elementor Selection – Elementor Addons Pack for WordPress Warning Old Browser – WordPress plugin SMS Register Wholesale Pricing For WooCommerce nMon – Website, Service & Server Monitoring Tube – Responsive Adobe Muse Video Widget Silvuple – Online Invitation Maker SaaS CF 7 Connector (MailChimp, MailerLite and Zapier)