Meritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve Kampanyalarİzmit Escort BayanMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot OyunlarıMeritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Mobilden Giriş 2026Meritking Giriş: Meritking Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Giriş Adresi, Mavibet Güvenilir MiMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir MiMeritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot Oyunları, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve Kampanyalar, Mavibet Giriş AdresiMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor BahisleriMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Mobilden Giriş 2026Marsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Bonus Ve KampanyalarMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Spor Bahisleri, Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Giriş Adresi, Mavibet Mobilden Giriş 2026Meritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir MiMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Bonus Ve KampanyalarMavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot OyunlarıMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor BahisleriAntalya EscortkalitebetgrandpashabetholiganbetjojobetholiganbetholiganbetextrabetBetmoonBetmoon girişBetmoonBetasusBetasus girişBetasusAntalya Escort BayanAntalya EscortRomabetRomabet girişRomabetkulisbetkulisbet girişkulisbetEnjoybetEnjoybet girişEnjoybetEditörbetEditörbet girişEditörbetMavibetMavibet girişMavibetLunabetLunabet girişLunabetbetsmovebetsmove girişbetsmoveMavibetMavibet girişMavibetTurboslotTurboslot girişTurboslotbetebetbetebet girişbetebetJasminbetJasminbet girişJasminbetromabetromabet girişromabetbetsilinbetsilin girişbetsilinroketbetroketbet girişroketbetmasterbettingmasterbetting girişmasterbettingbahiscasinobahiscasino girişbahiscasinogalabetgalabet girişgalabetavrupabetavrupabet girişavrupabetsonbahissonbahis girişsonbahisalobetalobet girişalobetpashagamingpashagaming girişpashagamingteosbetteosbet girişteosbetjokerbetjokerbet girişjokerbetenbetenbet girişenbetgrandbettinggrandbetting girişgrandbettingatlasbetatlasbet girişatlasbetpolobetpolobet girişpolobetbetnisbetnis girişbetnisamgbahisamgbahis girişamgbahisultrabetultrabet girişultrabetenjoybetenjoybet girişenjoybetaresbetaresbet girişaresbetromabetromabet girişromabetamgbahisamgbahis girişamgbahisbetkolikbetkolik girişbetkolikteosbetteosbet girişteosbetalobetalobet girişalobetavrupabetbahiscasinobahiscasino girişbahiscasinoceltabetceltabet girişceltabetgrandbettinggrandbetting girişgrandbettingultrabetultrabet girişultrabetbetkanyonbetkanyon girişbetkanyonbetciobetcio girişbetciobetnisbetnis girişbetnisatlasbetatlasbet girişatlasbetHitbetHitbet girişHitbetartemisbetartemisbet girişartemisbetLunabetLunabet girişLunabetbetsmovebetsmove girişbetsmoveegebetegebet girişegebetJasminbetJasminbet girişJasminbetMarsbahisMarsbahis girişMarsbahisBetwildBetwild girişBetwildHoliganbetHoliganbet girişHoliganbetMavibetMavibet girişMavibetBetcioBetcio girişBetcioRomabetRomabet girişRomabetCasibomCasibom girişCasibomCasibomCasibom girişCasibomJojobetJojobet girişJojobetMeritkingMeritking girişMeritkingCasibomCasibom girişCasibomMavibetMavibet girişMavibetCasibomCasibom girişCasibomCasibomCasibom girişCasibomHoliganbetHoliganbet girişHoliganbetMavibetMavibet girişMavibetCasibomCasibom girişCasibomMeritkingMeritking girişMeritkingBetkolikBetkolik girişBetkolikBetplayBetplay girişBetplayromabetromabet girişromabetbetsilinbetsilin girişbetsilinroketbetroketbet girişroketbetbetkolikbetkolik girişbetkolikmasterbettingmasterbetting girişmasterbettingbahiscasinobahiscasino girişbahiscasinogalabetgalabet girişgalabetavrupabetavrupabet girişavrupabetenjoybetenjoybet girişenjoybetultrabetultrabet girişultrabetamgbahisamgbahis girişamgbahisteosbetteosbet girişteosbetalobetalobet girişalobetatlasbetatlasbet girişatlasbetenbetenbet girişenbetMarsbahisMarsbahis girişMarsbahisroketbetroketbet girişroketbetBetzulaBetzula girişBetzulaPashagamingPashagaming girişPashagamingGrandbettingGrandbetting girişGrandbettingAtlasbetAtlasbet girişAtlasbetBetsilinBetsilin girişBetsilinRomabetRomabet girişRomabetikimisliikimisliikimislizirvebetrealbahisroyalbetbetyapbetsmoveartemisbethilarionbetRomabetRomabet girişRomabetbetkolikbetkolik girişbetkolikBetlikeBetlike girişBetlikeBetsilinBetsilin girişBetsilinroketbetroketbet girişroketbetJokerbetJokerbet girişJokerbetatlasbetatlasbet girişatlasbetAlobetAlobet girişAlobetTeosbetTeosbet girişTeosbetBetplayBetplay girişBetplayBetebetBetebet girişBetebetİkimisliİkimisli girişİkimisliİkimisliİkimisli girişİkimisliİkimisliİkimisli girişİkimisliZirvebetZirvebet girişZirvebetZirvebetZirvebet girişZirvebetRealbahisRealbahis girişRealbahisRealbahisRealbahis girişRealbahisRoyalbetRoyalbet girişRoyalbetRoyalbetRoyalbet girişRoyalbetBetyapBetyap girişBetyapBetyapBetyap girişBetsmoveBetsmove girişBetsmoveBetsmoveBetsmove girişBetsmoveArtemisbetArtemisbet girişArtemisbetArtemisbetArtemisbet girişArtemisbetHilarionbetHilarionbet girişHilarionbetHilarionbetHilarionbet girişHilarionbetBetyapBetyap girişBetyap

हर तरह की हत्या को ख़ारिज करती है मेरी कविता

समकालीन हिंदी कविता की एक मुश्किल यह है कि वह ‘पोलिटिकली करेक्ट’ होने के प्रयास में अधिक रहती है, लेकिन कुछ कवि ‘करेक्ट’ होने के लिए भी लिखते हैं, मनुष्यता के इतिहास में करेक्ट होने के लिए. छत्तीसगढ़ के सुकमा में हाल की हत्याओं के बाद प्रियदर्शन की यह कविता श्रृंखला बार-बार यह सवाल उठाती है कि क्या हिंसा का समर्थन किया जाना चाहिए? कल दिल्ली के हैबिटेट सेंटर में शाम सात बजे ‘कवि के साथ’ कार्यक्रम में कविता पाठ करने वाले तीन कवियों में एक कवि प्रियदर्शन भी हैं. अन्य दो कवि हैं विमल कुमार और अच्युतानंद मिश्र. फिलहाल पढ़ते हैं प्रियदर्शन की कवितायेँ- प्रभात रंजन.

==============================================================
जब आततायी मारे जाते हैं

एक

धूप धम-धम नगाड़ा बजा रही है
बंदूकें ताने खड़े हैं पेड़
सन्नाटे को सूंघ रही है उमसाई हुई जासूस हवा
नदी यहां से वहां तक
बारूद की तरह बिछी हुई है
आततायियों से युद्ध के लिए तैयार है जंगल

दो

आततायियों का इंतज़ार करो
तुम्हें मालूम है, वे आएंगे
तुम्हें मालूम है, वे कहर ढाएंगे
तुम्हारी पीठ पर हैं उनकी चाबुक के ख़ुरदरे निशान
तुम्हारे पेट पर है उनके बूटों के रगड़े जाने से बने दाग़
तुम्हारी यादों में है एक जमा हुआ ख़ौफ़
तुम्हारे दिल में है एक धधकता हुआ गुस्सा
आततायियों का इंतज़ार करो
तुम्हें मालूम है,
एक दिन वे मारे जाएंगे।
तुम्हारे हाथों।

तीन

मरना-मारना दोनों बुरा है
न अत्याचार करो न अत्याचार सहो
लेकिन जितना पुराना यह सबक है
उतनी ही पुरानी यह सच्चाई
कि अत्याचार भी बचा हुआ है आततायी भी बचे हुए हैं
कि यह दुनिया डरती रहती है
मरती रहती है
मरने का शोक भी करती रहती है।
लेकिन जब आततायी मारे जाते हैं,
कोई शोक नहीं करता।

चार

सबसे मुश्किल होता है आततायियों को पहचानना।
जो सबसे पहले पहचान लिए जाते हैं,
वे सबसे कमज़ोर या नासमझ होते हैं
वे छोटे और मामूली लोग होते हैं
वे मोहरे जिनका सिर कटा कर बचे रहते हैं भविष्य के बादशाह।
असली आततायी मीठा बोलते हैं
बोलने से पहले तोलते हैं
हाथों में दस्ताने चढ़ाते हैं
खंजर में सोना मढ़ाते हैं
उन पर अंगुलियों के निशान मिटाते हैं
और बिल्कुल उस वक़्त जब तुम उनसे पूरी तरह बेखबर या आश्वस्त
अपना अगला कदम रख रहे होते हो, वे तुम्हें मार डालते हैं
तुम जान भी नहीं पाते कि तुम मारे गए हो
यह ख़ुदकुशी है, अख़बार चीखते हैं
नहीं, यह बीमारी है, सरकार चीखती है।
कोई डॉक्टर नहीं बताता कि यह बीमारी क्या है।
आततायी बस वादा करता है कि वह बीमारी से भी लड़ेगा।

पांच

आततायी से लड़ना आसान नहीं होता
इसके कई ख़तरे होते हैं
पकड़ लिया जाना, पीटा जाना, सताया जाना, मार दिया जाना-
कुछ भी हो सकता है।
ये छोटे ख़तरे नहीं हैं।
लेकिन असली और सबसे बड़ा ख़तरा एक और होता है।
आततायी से लड़ते-लड़ते
हम भी हो जाते हैं आततायी।
वह मारा जाता है, शहीद हो जाता है
हम मारे जाते हैं और हमें पता भी नहीं चलता। 

 

छह

आततायी सबसे ज़्यादा किस चीज़ से डरता है?
इंसाफ़ से।
जब इंसाफ़ संदिग्ध हो जाए तो वह सबसे ज़्यादा ख़ुश होता है।
ताउम्र वह इसी कोशिश में जुटा रहता है
कि इंसाफ़ छुपा रहे।
उसकी सारी इनायतें, सारी रियायतें बस इसीलिए होती हैं
कि इंसाफ़ की तरह पहचानी जाएं
कि चंद राहतें पैदा करती रहें इंसाफ़ की उम्मीद
और चलता रहे उसका खेल।
वह जुर्म भी करे तो इंसाफ़ मालूम हो
और
जब उसे मारा जाए तो वह इंसाफ़ नहीं जुर्म लगे।

सात

मैं क़ातिलों के साथ नहीं खड़ा हो सकता
हर तरह की हत्या को ख़ारिज करती है मेरी कविता
आततायी से मुक़ाबले के लिए आतयायी हो जाना मुझे मंज़ूर नहीं
लेकिन कोशिश भी करूं तो आततायी के मारे जाने पर
कोई अफ़सोस मेरे भीतर नहीं उपजता।
मुझे माफ़ करें।

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

समकालीन हिंदी कविता की एक मुश्किल यह है कि वह ‘पोलिटिकली करेक्ट’ होने के प्रयास में अधिक रहती है, लेकिन कुछ कवि ‘करेक्ट’ होने के लिए भी लिखते हैं, मनुष्यता के इतिहास में करेक्ट होने के लिए. छत्तीसगढ़ के सुकमा में हाल की हत्याओं के बाद प्रियदर्शन की यह कविता श्रृंखला बार-बार यह सवाल उठाती है कि क्या हिंसा का समर्थन किया जाना चाहिए? कल दिल्ली के हैबिटेट सेंटर में शाम सात बजे ‘कवि के साथ’ कार्यक्रम में कविता पाठ करने वाले तीन कवियों में एक कवि प्रियदर्शन भी हैं. अन्य दो कवि हैं विमल कुमार और अच्युतानंद मिश्र. फिलहाल पढ़ते हैं प्रियदर्शन की कवितायेँ- प्रभात रंजन.

==============================================================
जब आततायी मारे जाते हैं

एक

धूप धम-धम नगाड़ा बजा रही है
बंदूकें ताने खड़े हैं पेड़
सन्नाटे को सूंघ रही है उमसाई हुई जासूस हवा
नदी यहां से वहां तक
बारूद की तरह बिछी हुई है
आततायियों से युद्ध के लिए तैयार है जंगल

दो

आततायियों का इंतज़ार करो
तुम्हें मालूम है, वे आएंगे
तुम्हें मालूम है, वे कहर ढाएंगे
तुम्हारी पीठ पर हैं उनकी चाबुक के ख़ुरदरे निशान
तुम्हारे पेट पर है उनके बूटों के रगड़े जाने से बने दाग़
तुम्हारी यादों में है एक जमा हुआ ख़ौफ़
तुम्हारे दिल में है एक धधकता हुआ गुस्सा
आततायियों का इंतज़ार करो
तुम्हें मालूम है,
एक दिन वे मारे जाएंगे।
तुम्हारे हाथों।

तीन

मरना-मारना दोनों बुरा है
न अत्याचार करो न अत्याचार सहो
लेकिन जितना पुराना यह सबक है
उतनी ही पुरानी यह सच्चाई
कि अत्याचार भी बचा हुआ है आततायी भी बचे हुए हैं
कि यह दुनिया डरती रहती है
मरती रहती है
मरने का शोक भी करती रहती है।
लेकिन जब आततायी मारे जाते हैं,
कोई शोक नहीं करता।

चार

सबसे मुश्किल होता है आततायियों को पहचानना।
जो सबसे पहले पहचान लिए जाते हैं,
वे सबसे कमज़ोर या नासमझ होते हैं
वे छोटे और मामूली लोग होते हैं
वे मोहरे जिनका सिर कटा कर बचे रहते हैं भविष्य के बादशाह।
असली आततायी मीठा बोलते हैं
बोलने से पहले तोलते हैं
हाथों में दस्ताने चढ़ाते हैं
खंजर में सोना मढ़ाते हैं
उन पर अंगुलियों के निशान मिटाते हैं
और बिल्कुल उस वक़्त जब तुम उनसे पूरी तरह बेखबर या आश्वस्त
अपना अगला कदम रख रहे होते हो, वे तुम्हें मार डालते हैं
तुम जान भी नहीं पाते कि तुम मारे गए हो
यह ख़ुदकुशी है, अख़बार चीखते हैं
नहीं, यह बीमारी है, सरकार चीखती है।
कोई डॉक्टर नहीं बताता कि यह बीमारी क्या है।
आततायी बस वादा करता है कि वह बीमारी से भी लड़ेगा।

पांच

आततायी से लड़ना आसान नहीं होता
इसके कई ख़तरे होते हैं
पकड़ लिया जाना, पीटा जाना, सताया जाना, मार दिया जाना-
कुछ भी हो सकता है।
ये छोटे ख़तरे नहीं हैं।
लेकिन असली और सबसे बड़ा ख़तरा एक और होता है।
आततायी से लड़ते-लड़ते
हम भी हो जाते हैं आततायी।
वह मारा जाता है, शहीद हो जाता है
हम मारे जाते हैं और हमें पता भी नहीं चलता। 

 

छह

आततायी सबसे ज़्यादा किस चीज़ से डरता है?
इंसाफ़ से।
जब इंसाफ़ संदिग्ध हो जाए तो वह सबसे ज़्यादा ख़ुश होता है।
ताउम्र वह इसी कोशिश में जुटा रहता है
कि इंसाफ़ छुपा रहे।
उसकी सारी इनायतें, सारी रियायतें बस इसीलिए होती हैं
कि इंसाफ़ की तरह पहचानी जाएं
कि चंद राहतें पैदा करती रहें इंसाफ़ की उम्मीद
और चलता रहे उसका खेल।
वह जुर्म भी करे तो इंसाफ़ मालूम हो
और
जब उसे मारा जाए तो वह इंसाफ़ नहीं जुर्म लगे।

सात

मैं क़ातिलों के साथ नहीं खड़ा हो सकता
हर तरह की हत्या को ख़ारिज करती है मेरी कविता
आततायी से मुक़ाबले के लिए आतयायी हो जाना मुझे मंज़ूर नहीं
लेकिन कोशिश भी करूं तो आततायी के मारे जाने पर
कोई अफ़सोस मेरे भीतर नहीं उपजता।
मुझे माफ़ करें।

 

5 thoughts on “हर तरह की हत्या को ख़ारिज करती है मेरी कविता

  1. ऐसे दौर में जब आदिवासियों को ढाल बनाकर सरकार और नक्सलियों में हिंसा के बदले हिंसा का खेल चल रहा है तब उसका सटीक चित्र खींचा गया है

  2. bahut maarak kvitayen hain.. is hinsak samay me bhaybheet manushy ke bheetar bacha hua saahas aakhir aattaaiyon ko nibtaayega.. sundar prstuti

  3. हिंसा की राज नीति पर अपना पक्ष बहुत खूबसूरत ढंग से स्पष्ट करती है ये कविताऎ।

    मैं क़ातिलों के साथ नहीं खड़ा हो सकता

    आततायी से मुक़ाबले के लिए आतयायी हो जाना मुझे मंज़ूर नहीं

    लेकिन कोशिश भी करूं तो आततायी के मारे जाने पर
    कोई अफ़सोस मेरे भीतर नहीं उपजता।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

1 mins
WordPress Center Ankara Escort: Beypazarı Escort, Pursaklar Escort, Etimesgut Escort İstanbul Escort: Esenyurt Escort, Bahçelievler Escort, Maltepe Escort Bursa Escort: Gürsu Escort, Keles Escort, İznik Escort What are the best budget smartphones available in 2025? Reason Why Everyone Love Travel Doubts About Lifestyle You Should Clarify WooCommerce Product Dealers & Retailers Twitter Timeline Feed WordPress Plugin MMX – Make Me Christmas Magazinify | News Addon for Elementor Page Builder WordPress Events Calendar Registration & Tickets WooPagination – WordPress / WooCommerce Plugin WooCommerce Frequently Bought Together Pofily – Woocommerce Product Filters – SEO Product Filter Testimonial Awesome Pro – Testimonial Plugin WordPress Slider Before After Image Pro Addon for WPBakery Page Builder