Meritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarAntalya Escort Bayanİzmit Escort BayanMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot OyunlarıMeritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Mobilden Giriş 2026Meritking Giriş: Meritking Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Giriş Adresi, Mavibet Güvenilir MiMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir MiMeritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot Oyunları, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve Kampanyalar, Mavibet Giriş AdresiMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor BahisleriMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Mobilden Giriş 2026Marsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Bonus Ve KampanyalarMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Spor Bahisleri, Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Giriş Adresi, Mavibet Mobilden Giriş 2026Meritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir MiMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Bonus Ve KampanyalarMavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot OyunlarıMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarAntalya Escort BayanAntalya Escort Bayangalabetgalabet girişgalabetlunabetlunabet girişlunabetkalebetkalebet girişkalebetmavibetmavibet girişmavibetjokerbetultrabetultrabet girişultrabetbetciobetcio girişbetcioceltabetceltabet girişceltabetbetnanobetnano girişbetnanoprensbetprensbet girişprensbetvegabetvegabet girişvegabetromabetromabet girişromabetsüpertotobetsüpertotobet girişsüpertotobetaresbetaresbet girişaresbetpashagamingpashagaming girişpashagamingkalebetkalebet girişkalebetnakitbahisvaycasinovaycasino girişvaycasinojokerbetnakitbahisnakitbahis girişnakitbahismavibetmavibet girişmavibetgalabetgalabet girişgalabetkalebetkalebet girişkalebetprensbetprensbet girişprensbetvaycasinovaycasino girişvaycasinoceltabetromabetromabet girişromabetaresbetkingroyalmeritkingmatbetmatbetmavibetinterbahismavibetinterbahisinterbahismavibetmavibetmavibet girişmavibetkalebetlunabetlunabet girişlunabetbetnanobetnano girişbetnanoromabetromabet girişromabetnakitbahisnakitbahis girişnakitbahisimajbetvaycasinokingroyalkingroyal girişkingroyalbetnisbetnis girişbetnisjokerbetjokerbet girişjokerbetceltabetceltabet girişceltabetaresbetaresbet girişaresbetalobetalobet girişalobetenbetenbet girişenbetgalabetgalabet girişgalabetbetkanyonbetkanyon girişbetkanyonbetplaybetplay girişbetplaykalebetkalebet girişkalebetnakitbahisnakitbahis girişnakitbahisimajbetimajbet girişimajbetvaycasinovaycasino girişvaycasinoamgbahisamgbahis girişamgbahisAntalya Escort Bayankingroyalkingroyal girişkingroyalmeritkingmeritking girişmeritkingmatbetmatbet girişmatbetmatbetmatbet girişmatbetmavibetmavibet girişmavibetinterbahisinterbahis girişinterbahismavibetmavibet girişmavibetinterbahisinterbahis girişinterbahisinterbahisinterbahis girişinterbahismavibetmavibet girişmavibetteosbetteosbet girişteosbetceltabetceltabet girişceltabetenjoybetenjoybet girişenjoybetromabetromabet girişromabetmatbetroketbetmavibetgalabetjokerbetjokerbet girişjokerbetaresbetbetciobetcio girişbetcionakitbahisnakitbahis girişnakitbahisultrabetultrabet girişultrabetimajbetbetnismarsbahislunabetbetnanobetnano girişbetnanokalebetvaycasinovaycasino girişvaycasinoprensbetrestbetperabetperabet girişperabetmilanobetmilanobet girişmilanobetbetzulabetzula girişbetzulamatbetmatbet girişmatbetroketbetroketbet girişroketbetmavibetmavibet girişmavibetgalabetgalabet girişgalabetaresbetaresbet girişaresbetultrabetultrabet girişultrabetbetnisbetnis girişbetnisimajbetimajbet girişimajbetmarsbahismarsbahis girişmarsbahislunabetlunabet girişlunabetprensbetprensbet girişprensbetrestbetrestbet girişrestbetmavibetmatbetinterbahisvaycasinobetciobetcio girişbetciokingroyalkingroyalkingroyal girişkingroyalmarsbahismarsbahismarsbahismarsbahismarsbahisgalabetgalabet girişgalabetmavibetmavibet girişmavibetaresbetaresbet girişaresbetromabetromabet girişromabetkalebetkalebet girişkalebetjokerbetjokerbet girişjokerbetbetciobetcio girişbetcioultrabetultrabet girişultrabetpiabetpiabet girişpiabetnakitbahisnakitbahis girişnakitbahisperabetperabet girişperabetbetnanobetnano girişbetnanoprensbetprensbet girişprensbetAlobetAlobet girişAlobetMarsbahisMarsbahis girişMarsbahisEditörbetEditörbet girişEditörbetEditörbetEditörbet girişEditörbetAmgbahisAmgbahis girişAmgbahisTeosbetTeosbet girişTeosbetEnjoybetEnjoybet girişEnjoybetEfesbetEfesbet girişEfesbetBetbigoBetbigo girişBetbigoXslotXslot girişXslotRomabetRomabet girişRomabetKingroyalKingroyal girişKingroyalBetkanyonBetkanyon girişBetkanyonBetplayBetplay girişBetplayrestbetrestbet girişrestbetMeritkingMeritking girişMeritkingholiganbetholiganbet girişholiganbetAntalya Escort Bayanmavibetmavibet girişmavibetmatbetmatbet girişmatbetinterbahisinterbahis girişinterbahisvaycasinovaycasino girişvaycasinokingroyalkingroyal girişkingroyalmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahismarsbahis girişmarsbahis

अफसानों में उभरा फसाद का दर्द

राजकमल प्रकाशन से जुबैर रिजवी के संपादन में एक किताब आई है ‘फसादात के अफ़साने’ यानी दंगों से जुड़ी कहानियां. नागेश्वर पांचाल ने इस किताबा पर लिखा है- मॉडरेटर

===============================

फ़सादत के अफ़साने, जुबैर रज़वी द्वारा सम्पादित हिन्दुस्तान के फसादात के अफ़सानों का संग्रह है | फ़सादत के किस्सों पर अब तक संसद से लेकर सड़को पर बाते होती रहती है| आला दर्जे के अधिकारियो ने अपनी अपनी रिपोर्ट पेश की, पत्रकारों ने टीवी से लेकर अखबारों के पन्नो तक दस्तक दी| आंसुओं को बेचने का यत्न किया गया तो वहीँ चुनाव जितने का हथियार भी इसे बनाया गया | मौत को दर्द को आंकड़ो में पिरोकर छोड़ दिया गया|

अफ्सानानिगारो ने जो अफ़साने लिखे है उन्हें पढ़कर जो फ़सादत के असली चेहरे, खूनी आग की साजिश, परदे के भीतर की कहानी और अपरिभाषित दर्द का अहसास का पता चलता है वो लाख रिपोर्ट पढने पर भी समझ नहीं आता.

१९४७,१९९२,२००२,१९८४ केवल नाम बदले गए बाक़ी खून का रंग, जज़्बात के मायने ,दर्द से कराहती आँखे, नितांत पैदा हुई ख़लिश वही रही | अफसानानिगार की तखलीक तमाम काले किस्सों पर सफ़ेद बात कहती है | कई तारीखे आज भी लाखो लोगो का तआकुब करती है और उस से भाग पाना नामुमकिन है | शासन चाहे जितनी वजाहत दे पर उनके गैरजिम्मेदाराना रवैये से जनता वाकिब हो चुकी है |

जो मरासिम था फसादात से पहले हिन्दू मुसलमान या सिखों में उसके मायने आज कैसे बदल गए है | एक डर लाखों लोगो के वजूद का हिस्सा बन चूका है और इस डर की जड़े शासन की नाकामियों के खाद के बदोलत कट्टरतावाद में अपने पाँव जमा चुकी है|

सबसे पहला अफसाना है उर्दू अदब के एक सबसे बड़े अफसानानिगार मंटो की कहानी खोल दो से | खोल दो उर्दू इतिहास की सबसे चर्चित कहानियों में से एक है | कहानी जब ख़त्म होती है तो आप हिल जाते है | मंटो पर भारत पाक विभाजन का गहरा असर था | ये अफ़साना तलब करता है की एक कोम दुसरे कोम की दुश्मन नहीं होती | असल में दुश्मन होते है वो लोग जिनके जेहन में इंसानियत मर चुकी है | वो लोग जो केवल और केवल फ़ायदा उठाना जानते है |

काली रात,शुक्रगुजार आँखे, अमृतसर आजादी के पहले और आजादी के बाद, जड़े आपका वास्ता हकीकत से करवाएगी | परमेश्वर सिंह एक ऐसा अफसाना है जो दर्द को मानवीय रिस्तो में समझाता है | यहाँ बदला नहीं मोहब्बत है | इंसानियत है | क्या पगड़ी एक मुसलमान को सिख बना देती है | अख्तर और करतारा में क्या फर्क है ? अगर है तो फिर क्यों दोनों एक से लगते है | टेबिल लैंड में दुखी दीनानाथ एक अफज़ल नाम के शख्स की इमदाद करता है क्योंकि दर्द का कोई महज़ब नहीं होता | राजेंद्र सिंह बेदी की चर्चित कहानी लाजवन्ती इस बात की दास्तान है कि कैसे एक औरत की जिन्दगी किसी बेरहम वक्त की वजह से वस्ल में भी हिज्र से बदतर हो जाती है |

आजादी के बाद के फ़सादत पर नीव की ईट, नीला खौफ़ , गुलज़ार साहब की खौफ़ आदि रचनाये है | सिकंदाबाद जहाजी का सफरनामा में एक बन्दा फ़साद देखने के लिए हिन्दुस्तान आता है और उसके लिए विशेष फ़साद आयोजित किया जाता है |

हालिया फ़साद पर समूएल अहमद की रचना आपको चौंका देगी | अफ़साने की पहली पंक्ति पर एक नज़र

“दंगे में रंडियां भी लूटी गई थी……”

एक वेश्या के घर से लूटा गया सिंगारदान क्या कोलाहल करता है? कैसे आदमी की आदमियत बदल जाती है |

या खुदा, (उल्लाह शहाब) में एक औरत जो एक दिन पहले माँ बनी है उसका किस्सा है | उसके स्तनों को देखकर उसी कौम के दो नोजवानो को पता चलता है कि वो अभी अभी माँ बनी है तो क्या होगा ? क्या मुहाजिरो की गिनती कभी किसी देश में की जाएगी | मुहाजिरो को कैसे वासना की आग में झोका गया | उसके अफजलतर कौन होगा जो हालत के मारे लोगो को मारने में लगा है |

( ये किताब अगर ना पढ़ी हो तो अवश्य पढ़े | ये तखलीके तकरीब से बचाएगी | आज के माहौल के हिसाब से भी ये बहुत जरुरी हो गया है की बचे हुए लिबास को बचाया जाये वर्ना ये दुनिया नंगी हो जायेगी )

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

1 mins
WordPress Center Ankara Escort: Beypazarı Escort, Pursaklar Escort, Etimesgut Escort İstanbul Escort: Esenyurt Escort, Bahçelievler Escort, Maltepe Escort Bursa Escort: Gürsu Escort, Keles Escort, İznik Escort What are the best budget smartphones available in 2025? Reason Why Everyone Love Travel Doubts About Lifestyle You Should Clarify Sticky Radio Player WordPress Plugin – Full Width Shoutcast and Icecast HTML5 Player Pros & Cons Widget for Elementor Events Shortcodes & Block Pro For The Events Calendar User Profile Elementor Ninja Forms Google Spreadsheet Addon MP3 Sticky Player WordPress & WooCommerce Plugin WooCommerce Checkout Google Address Auto Complete WooCommerce Product Enquiry & WooCommerce Request A Quote Plugin Junction — External Links Controller for WordPress Pesi Questionnaire – Multiresult Survey and Quiz WordPress Plugin